Son d'aldea 2011: mallando con mallo

O remate do roteiro teatral de Son d'aldea foi unha malla, pero unha malla sen máquinas, unha malla con mallo: a man e sobre a eira.

Para min o mellor da malla foi toparme con Filomena (foto 7). Ela faloume dos anos cando era nena e a malla, a pesar de ser unha labor dura tiña ese aquel de festa. Filomena, na súa lembranza de outros tempos, contoume o que era unha raposa: "Os maiores dicíannos aos nenos que a ver quen facía a raposa mais grande" [eu non sabía que era unha raposa e pregunteille] "Recollíamos as espigas que quedaban polo chao e íamos facendo un fachuco, así (foto 8) pero con moitas mais, e logo atabase cunhas pallas". Ela recolleu espigas e deumas para que eu as atase. Ateinas e leveinas para a miña casa. Agora están xunto a ventá da miña cociña.


Dende aquí os meus parabens a todas e todos os que fixeron posible que o Son d'aldea 2011. Grazas por facerme tan feliz por un día.


Detalles do Son d'aldea 2011.
Santiago de Albá.
Palas de Rei

Son d'aldea 2011: Curuxás e as lavandeiras

Como veño contando nas entradas anteriores, o roteiro do Son d'aldea levounos por todo Santiago de Albá e parte dos arredores. O saír do monte voltamos cara á aldea atravesando unha corredoira, no medio desta saíunos ó paso a pantasma de Curuxás (fotos 1 e 2), o maqui mais afamado da Ulloa, quen viviu fuxido no monte ata os anos sesenta cando apareceu morto no monte.

Baixando a corredoira fomos dar xunto unhas lavandeiras (foto 3) e lembreime de cando eu era pequena, e no verán, ía a lavar ó río coa miña tía Carmiña. E cando vin o xabón feito na casa (foto 4), lembreime do facía miña mai, igualiño, tan suave... Lembro o fume que facía a sosa, a graxa de porco, a miña mai remexendo, o cheiro, o caixón de madeira onde se botaba...¡Canta alquimia!

As lavandeiras recolleron os seus cestos de roupa mollada (foto 5) e o lavadoiro quedou orfo (foto 6) pero fermoso.


Detalles do Son d'aldea 2011.
Santiago de Albá.
Palas de Rei.

Son d'aldea 2011: a trapela

Certo é que a fame agudiza o enxeño e no rural galego da posguerra había moita fame. Se non tiñas escopeta para saír a cazar perdices, sempre tiñas a opción de poñer unha trapela e esperar.

A xente do Son d'aldea explicounos como facer e colocar unha daquelas trapelas para perdices que eles mesmos empregaban cando eran pequenos.

A trapela facíase en madeira e estaba formada por un marco ó que se lle acoplaban dúas placas, estas placas abríanse ó facer un pouco de forza sobre elas (fotos 1 e 2) e pechábanse ó deixar de facela.

Para colocar a trapela facíase un burato no chan (foto 3). Sobre o burato colocábase a trapela e axustábase con pedras (foto 4 e 5). Por último, tapábase con herbas ou musgo e poñíanse toxos deixando un paso para obrigar á perdiz a pasar por alí (foto 6).

Detalles do Son d'aldea 2011.

Santiago de Albá.

Palas de Rei

Son d'aldea 2011: facendo as borreas no monte

Camiño do monte topamos cunhas mulleres que levaban queixos (foto 1), e aquí quero darlle as grazas á organización por pensar nos que facíamos o roteiro e ter preparado ese bocadiño (foto 2) para que non perderamos as forzas.

E por fin chegamos ó monte onde tres homes estaban cavando para facer as borreas. Eu nunca vira facer iso así aprendín unhas cantas cousas. O traballo consistía en cavar na parte mais superficial arrincando os terróns (foto 3), a estes sacudíaselle a terra para deixar as raíces das herbas e íanse amontoando para logo prenderlles lume (foto 4 e 5). As borreas podían arder durante días dependendo da cantidade de terra que levasen. As cinzas convertíanse nun excelente abono natural que era empregado para sementar o pan. Hai que ter en conta que todo este traballo se facía nun anaco do monte non nun agro polo que era ben duro.

Unha das cousas que aprendín e que as borreas eran feitas polos caseiros para abonar as súas colleitas, a razón estaba en que este era o único abono do que normalmente dispoñían xa que o abono de orixe animal era destinado para as fincas onde sementaba a colleita do señor.

Detalles do Son d'aldea 2011.

Santiago de Albá.

Palas de Rei.

Son d'aldea 2011: os cesteiros

A última casa da aldea na que entramos foi a dos cesteiros/carpinteiros, e poño a barra porque, aínda que nesta entrada só aparezan fotos da explicación que nos deron sobre como facer un cesto, tamén nos contaron como facer outros apeiros empregados acotío no rural, por exemplo un angazo. 

Nas fotografías pódense ver as distintas fases polas que pasa a creación dun cesto dende a colocación das latas de castiñeiro que forman a base do cesto (foto 3), ata o paso previo a facerlle o remate e colocarlle as asas (foto 6). Foi unha mágoa pero non remataron o cesto, por iso non hai foto do resultado final.

Detalles do Son d'aldea 2011.

Santiago de Albá.

Palas de Rei.